палица

"Палица" Сөзінің Мағынасы

Берілген мәтінге сүйенсек, "палица" сөзі – ескі, көне сөз (уст.) және оның екі мағынасы бар:

1. Күрзі: Бұл мағынасы "палица" сөзінің ең көп таралған түсінігі. Күрзі – ұзын, дөңгелек таяқ тәрізді, көбінесе мал айдауға, немесе қорғануға қолданылатын құрал.
2. Шоқпар (сойылдан ауырлау ескі соғыс құралы): Бұл мағынасы "палица" сөзінің соғысқа қатысты қолданылуын көрсетеді. Шоқпар – сойылға қарағанда ауыр, соғыс кезінде қолға ұстап соққы беруге арналған қару.

Этимологиялық тұрғыдан алғанда:

"Палица" сөзі орыс тілінен келген. Орыс тіліндегі "палица" сөзінің түбі славян тілдеріне (поляк тіліндегі "palica" сөзі сияқты) барады және "тамыр, діңгек" мағынасын білдіреді. Бұл мағынасы, күрзінің немесе шоқпардың негізгі құрылымдық элементіне байланысты болуы мүмкін.

Қолданылу аясы:

"Палица" сөзі қазіргі тілде сирек қолданылады, көбінесе тарихи әдебиеттерде, фольклорда немесе этнографиялық зерттеулерде кездеседі.

Қорытынды:

"Палица" сөзі – көне заманда қолданылған екі түрлі мағынаға ие болған құралды білдіреді: қарапайым күрзі және соғысқа арналған ауыр шоқпар. Бұл сөздің этимологиясы славян тілдерімен байланысты.

Ескі шатырдың ішінде

Шаң басқан жәшіктердің арасында қарт Әмірбай аға тығырықтап жатты. Ол әкесінен қалған мұраларды іздеп тапқан еді. Көзіне түскен ұзын, ауыр затты қолына алды.

– Ойбай, – деді ол, – Бұл не екен? Жақын қараса, ол ескі соғыс құралы екенін анықтады. Ағаштан жасалған, темірмен бекітілген, бір жағы дөңгелек, екінші жағы үшкір.

– Палица! – деді Әмірбай аға, әкесінің айтқан сөздері есіне түсті. – Әкешім осы палицамен көп шайқасқан екен. Ол заманда осы палица – батырдың серігі, жаудың қасіреті еді. Сойылдан ауыр, күрзідей берік.

Ол палицаны иеленіп, ауада бір-екі рет серпіп көрді. Салмағын сезіп, батырлардың күшін, олардың ерлігін көзге елестете алды.

– Уақыт өтеді, заман өзгереді, – деді Әмірбай аға, – Бірақ батырлардың рухы, олардың қаруы мәңгілікке сақталады. Осы палица – менің әкеме, менің халқыма деген құрметімнің белгісі.