парафония

Парафония

Сіз берген мәтінге сүйенсек, "парафония" – лингвистикалық термин. Парафония (парафония) – бұл сөздің лингвистикадағы мағынасы дыбыстық қателіктерді білдіреді. Бұл қателіктер сөйлеу кезінде немесе жазу кезінде дыбыстардың ауысуынан, алмасуынан немесе толыққанды жіберіліп кетуінен туындауы мүмкін.

Тұжырымдаманы кеңейте түсетейік:

• Дыбыстық алмасу: Мысалы, "қарындас" сөзін "қарындас" деп айту.
• Дыбыстың жіберілуі: "Кітап" сөзін "кітап" деп айту (соңғы "п" дыбысын жіберіп алу).
• Дыбыстың қосылуы: Сөздің ішіне керегі жоқ дыбыс қосылып айту.

Парафония – бұл тілдегі қалыпты емес құбылыс, ол сөйлеу дағдыларының жетілмегендігінен, физиологиялық ерекшеліктерден (мысалы, тілдің қимылындағы қиындықтар) немесе неврологиялық бұзылыстардан туындауы мүмкін. Қазақ тілінде де парафония кездеседі, бірақ оны зерттеу жөніндегі лингвистикалық жұмыстар орыс тіліне қарағанда аз. Егер сізге осы терминге қатысты қосымша сұрақтарыңыз болса, қоюға болады.

Кешіріңіз, мен орыс тілінде жаза алмаймын. Мен сізге қазақ тілінде жауап бере аламын.

Парафония

Абайдың әкесі Ібраһим, қарт кісі болған соң, естігенін дұрыс түсінбейтін кездері жиі болатын. Бір күні, Абай өзінің жаңа өлеңін оқып көрсеткенде, әкесі тыңдап тұрып: "Жарайды, ұлым, өлеңің жақсы, бірақ менің естімегенімді қайтадан айтсаң қателеспейсің" деді. Абай таң қалды. "Не естімедіңіз?" деді ол. Ібраһим күлімдеп: "Сен 'көктем' дедің бе, әлде 'көктемді' дедің бе? Менің құлағым нашарлағандықтан, сөздердің арасындағы айырмашылықты сезіну қиын. Осыған парафония дейді екен, менің ойымша. Сөздердің ұқсас дыбысталуынан туған жаңылыс."

Абай әкесінің сөзін түсінді. Парафония – тілдегі дыбысталуы ұқсас сөздердің шатасуынан туындайтын қателік екенін білді. Ол әкесіне қайтадан өлеңін оқып берді, бұл жолы әкесі әр сөзді анық естіп, түсінді. Абай бұл оқиғадан тілдің күші мен адамның естігінің маңыздылығын тағы да бір рет сезінді.