опорожняться

Этимологиясы:

“Опорожняться” сөзі орыс тіліне славян тілдерінен келген. Оның түбірі “порожний” (бос) сөзімен байланысты. Алғашқы мағынасы – қандай да бір кеңістікті бос ету, құтылу.

Семантикалық дамуы:

Бастапқыда “опорожняться” сөзі физиологиялық процестермен байланысты болмаған. Ол, мысалы, кемеден жүкті түсіру, қойманы тауардан босату сияқты мағыналарда қолданылған. Бірақ уақыт өте келе, сөздің мағынасы тарлып, дененің ішіндегі ненің болса, соның шығуымен байланысты қолданыла бастады.

Мағынасы (мәтін бойынша):

Берілген мәтінде “опорожняться” сөзінің мағынасы “босану; босау” деп көрсетілген. Бұл физиологиялық процеске қатысты мағынасы. Адам немесе жануардың ішек-қарынды босатуы, зәр шығаруы, т. б. процестерді білдіреді.

Лингвистикалық ерекшеліктері:

• Несов. (несовершенный вид): Сөздің аяғындағы “-ся” жұрнағы орыс тілінде өзіне-өзі жасалатын әрекетті білдіреді. “Опорожняться” – аяқталмаған, процестік сипаттағы әрекетті көрсетеді. Мысалы, “Я опорожняюсь” (Мен босанып жатырмын).
• Екі мағыналылық (полисемия): Сөздің бастапқы және қазіргі мағыналары арасындағы айырмашылық полисемияның мысалы болып табылады.

Қорытынды:

“Опорожняться” сөзі – кең мағыналы сөз, оның мағынасы уақыт өте келе өзгерген. Қазіргі орыс тілінде бұл сөз көбінесе физиологиялық процестерді білдіреді, яғни ішек-қарынды босату, зәр шығару сияқты әрекеттерді көрсетеді. Мәтінде берілген “босану; босау” мағынасы осы контекстке сай келеді.

Ауылдың шетіндегі шағын үй

Ауылдың шетіндегі ескі, шағын үйдің ішінде анасы күйеуінің жанында отырды. Ол ауыр жүктің салмағынан шаршаған еді, бірақ оның көзінде үміт оты жанған. Күндер бойы күткен сәт жақындады. "Жақында босанамын, сенің күшің керек маған", - деді ол, тыныс-тегісін түзетіп.

Күйеуі оның қолын қысып, махаббатпен қарады. "Мен сенің жаныңдамын, әйелім. Сен босанасың, біздің баламыз дүниеге келеді."

Уақыт өте келе, анасының ауыруы күшейді. Ол терге малынды, бірақ оның бейінбеттігі бұлжымай тұрды. Содан кейін, бір күшті толқында, ол босана бастады. Бірнеше сағаттан кейін, бөлмеде нәресте жорығы естілді. Анасының жүрегі қуаныштан дірілдеді. Олардың баласы келді.

Күйеуі нәрестені анасының қолына алды. Олардың көздері кездесіп, олардың махаббаты мен қуанышы шексіз болды. "Ол өте әдемі", - деді анасы, көзінен жас тамды. "Иә, ол біздің арманымыздың жемісі", - деп жауап берді күйеуі. Осы күні олардың өмірі мәңгіге өзгерді. Олардың отбасы толыққан, олардың жүректері махаббатқа толы болды.