опасаться

Опасаться сөзінің мағынасы және нюанстары

"Опасаться" – орыс тіліндегі "елеңдеу", "күдіктену", "қауіптену", "қорқу", "сақтану", "сескену", "тіксіну" сияқты мағыналарды білдіретін глагол. Бірақ бұл сөздің мағынасы "бояться" (қорқу) сөзінен аздап өзгеше. "Бояться" – нақты бір қорқыныш сезімін білдірсе, "опасаться" – көбінесе болашаққа қатысты алаңдаушылықты, сақтықты білдіреді. Яғни, "опасаться" – бұл қандай да бір жағдайдың салдарынан қорқу немесе зиян көру мүмкіндігінен туындаған сезім.

Мысалдарды талдау:

• опасаться купаться осенью → күздігүні шомылудан сақтану: Мұнда күздігүні суықтан ауру тағу немесе басқа жағдайларға байланысты шомылудан сақтану туралы сөз болып отыр. Бұл жағдайдың салдарынан қорқу сезімінен туындаған сақтық шарасы.
• опасаться морозов → аяздан қауіптену; суықтан қауіптену; суықтан қорқу; суықтан сақтану: Аяздың денсаулыққа зияны тигізуі мүмкін екендігінен туындаған алаңдаушылық. Бұл жағдайда "опасаться" сөзі "қауіптену" және "сақтану" мағыналарымен жақын.
• опасаться нападения → шабуылдан қауіптену: Шабуылдың қауіпті екенін біліп, одан сақтануға тырысу. Мұнда да болашаққа қатысты алаңдаушылық пен сақтық сезімі бар.

Синонимдер:

Сөздікте берілген синонимдер ("бояться", "дрожать", "оробеть" т. б. ) "опасаться" сөзінің мағынасын толықтырады. Бірақ әрбір синонимнің өзіндік нюанстары бар. Мысалы, "бояться" – тікелей қорқуды білдірсе, "дрожать" – физиологиялық реакцияны (дірілдеуді) көрсетеді.

Қорытынды:

"Опасаться" сөзі – болашаққа қатысты алаңдаушылықты, сақтықты, қандай да бір жағдайдың салдарынан қорқу сезімін білдіретін глагол. Бұл сөз "бояться" сөзінен гөрі кең мағыналы және жағдайға байланысты "елеңдеу", "күдіктену", "қауіптену", "қорқу", "сақтану", "сескену", "тіксіну" сияқты мағыналарда қолданылуы мүмкін.

Көктемгі күн

Көктемгі күн шуақты болғанымен, шалқыған ауада әлдебір сырлы үн сезіліп тұрды. Ескі үйдің ішінде отырған қарт Абай, терезеден сыртқа қарап, ойға батқан күйде еді. Жылдар өте бара жатса да, ол әлі де ауылдың жаңа келген адамын опасанатын еді. "Неліктен осы адам келді? Не іздейді? " – деп іштей сұрақ қойды.

Бұл адамның сырт келбеті де, сөйлеуі де қызық емес еді. Көздерінен бір түрлі суық сезіліп, жанында болғанда денесі дірілдейтіндей болды. Абай бұл жаңа адамнан опаса отырып, үйден шығуға батыл бармады. Көршілерімен де көп сөйлеспеді, себебі олардың да осы адамға деген күдігі бар екенін білді.

Бір күні, ауылдағы ең батыл жігіт, Жасұлан, осы жаңа адамның не істеп жүргенін білу үшін оның үйіне барды. Бірақ ол қайтып оралғанда, беті қорқыныштан сары болған еді. "Ол. . . ол сиқырмен айналысады! " – деді Жасұлан діңгелектеп.

Сол сәттен бастап, ауылдың барлық адамы осы жаңа адамнан қатты опаса бастады. Олар оның үйіне жақындаспады, тіпті көшеде кездессе де, жолдарынан жүріп өтетін. Абай да, осы қорқынышқа бірігіп, үйінен шықпай, жаңа адамның келіп кеткеніне шүкіршілік етті.