ориенталист

Этимологиясы және мағынасы:

"Ориенталист" сөзі орыс тіліне француз тілінен ("orientaliste") келген. Бұл сөздің түбірі – "orient" (шығыс). Демек, "ориенталист" – "шығысқа қатысты" мағынасын береді.

Мәтін бойынша анықтамасы:

• муж. (ер адам) – сөздің грамматикалық жынысын көрсетеді.
• (востоковед) – орыс тіліндегі эквиваленті, "шығыс зерттеуші" деген мағынаны білдіреді.
• шығыс зерттеуші; шығыстанушы – қазақ тіліндегі мағынасы, Шығыс елдерінің тілі мен мәдениетін зертпейтін ғалымды білдіреді.
• (Шығыстың тілі мен мәдениетін зерттеуші ғалым) – анықтаманы кеңейте түседі.
• синоним: востоковед – сөздің синонимін көрсетеді, яғни мағынасы жақын сөз.

Филологиялық тұрғыдан талдау:

"Ориенталист" сөзі – термин. Термин – белгілі бір ғылымға, салаға тән мағынаны білдіретін сөз. Осы жағдайда, "ориенталист" – шығыстану ғылымына тән термин. Сөздің мағынасы мәдени-тарихи контекстке байланысты. "Шығыс" ұғымы өте кең және географиялық, саяси, мәдени жағдайларға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін.

Қазақ тіліндегі қолданысы:

Қазақ тілінде "ориенталист" сөзі көбінесе "шығыстанушы" немесе "шығыс зерттеуші" деген сөздермен ауыстырылады. Бірақ, кейде ғылыми мәтіндерде, терминологиялық тұрғыдан дәлдік сақтау үшін "ориенталист" сөзі де қолданылуы мүмкін.

Қорытынды:

"Ориенталист" – Шығыс елдерінің тілі, мәдениеті, тарихы, әдебиеті және т. б. салаларын зертпейтін ғалымды білдіретін термин. Бұл сөздің мағынасы ғылыми контекстте және мәдени-тарихи жағдайларға байланысты қарастырылуы керек.

Ескі кітапхана

Ескі кітапхананың шаңы басқан дәліздерінде профессор Алексей Петровичтің фигурасы көзге түсті. Ол – белгілі ориенталист, Шығыс мәдениетін зерттеуге өмірін арнаған ғалым еді.

Оның кабинеті – әртүрлі елдерден әкелінген жәдігерлерге толы еді: қытайлық порцелин, парсы кілемдері, араб хаттарымен жазылған көне кітаптар.

Алексей Петрович әрі қарай зерттеулермен айналысып жатқанда, жас журналист Мария кабинетіне келді. Ол профессордан эксклюзивті сұхбат алуға ниеттенген еді.

– Алексей Петрович, сіздің жұмысыңыз қаншалықты қызығушылық тудырады? – деп сұрады Мария.

– Менің жұмысым – Шығыс әлемінің құпияларын ашу, оның тарихын, тілін, мәдениетін зерттеу, – деп жауап берді профессор. – Ориенталист болу – бұл тек ғылым емес, сонымен қатар, басқа мәдениеттерге құрметпен қарау, оларды түсінуге тырысу.

Профессордың сөздері Марияның ойын жеңілдетті. Ол Шығыс мәдениетіне деген жаңа қызығушылықты сезінді.

Сұхбат соңында Мария профессорға алғыс айтып, оның кабинетінен шықты. Ол енді ориенталист деген сөздің мағынасын толыққанды түсінген еді.

Бұл – Шығысқа деген шексіз махаббат пен құрметті білдіретін мамандық екенін.