орошение
Аудармасы
ср. суару; жер суару; жер суландыру; суармалау; суландыру
внешнее орошение → бетін сулау
внутреннее орошение → ішін сулау
источники орошения → жерге су жіберетін бұлақ
орошение дождеванием → водн. жаңбырлата суармалау
орошение затоплением → водн. бастыра суармалау
орошение земель → водн. жерлерді суармалау
орошение земли → жер суару
орошение напуском → экол. құлата суару
орошение отбитой руды → горн. уатылған кенді сулау
орошение пастбищ → жайылымдарды суландыру
орошение пены → горн. көбікті суландыру
орошение по склону → водн. беткейлеп суармалау
орошение поля → егістік жерді суару
орошение с внесением удобрения → водн. тыңайтқыш енгізе суармалау
орошение смыванием → водн. жуа суармалау
орошение степных районов → далалық аудандарға су жіберу
орошение сточными водами → водн. ақаба сумен суармалау
AI Түсіндірмесі
«Орошение» сөзінің лексикалық-семантикалық талдауы
«Орошение» сөзі орыс тілінен келген және қазақ тілінде негізгі мағынасы – суару, суландыру болып табылады. Бұл сөздің қазақ тіліндегі эквиваленттері: суару, жер суару, жер суландыру, суармалау, суландыру. Мәтінге сүйенсек, «орошение» сөзінің мағынасы контекстке байланысты өте кең және мамандыққа қарай өзгеріп отырады. Яғни, бұл сөз жалпы мағынасында суды қолдану арқылы ылғалдау процесін білдірсе, нақты жағдайда қолданылуына қарай мағынасы толықтылады:
- Ауыл шаруашылығында: жерді, егістікті, жайылымды суару, тыңайтқышпен бірге суару.
- Геологияда/Тау-кен ісінде: уатылған кенді сулау, көбікті суландыру.
- Экологияда: құлата суару.
- Гидрологияда: жерге су жіберу, ақаба сумен суармалау.
- Суармалау әдістері: жаңбырлата суармалау, бастыра суармалау, беткейлеп суармалау, жуа суармалау.
Сондай-ақ, мәтінде «орошение» сөзінің синонимі ретінде «ирригация» сөзі де берілген. Бұл екі сөздің мағынасы шамалас, бірақ «ирригация» көбінесе ғылыми және техникалық контексттерде қолданылады.
Морфологиялық ерекшеліктері:
«Орошение» сөзі орыс тіліндегі «орошать» етісінен жасалған. Қазақ тілінде бұл сөз зат есім түрінде қолданылады.
Қорытынды:
«Орошение» сөзі – мағынасы кең және контекстке байланысты өзгеріп отыратын полисемантиялық сөз. Бұл сөз суару, суландыру процесін білдіріп, ауыл шаруашылығы, геология, экология және гидрология салаларында қолданылады.
AI Мысал
Судың құдіреті
Көктемгі күн шуақты болды. Шаруа Абай аға егістігіне қарап, көңілі көтеріліп тұрды. Биыл жаңбыр аз жауып, жер құрғақтап қалған еді. Егістіктің жағдайына алаңдаған Абай аға, суармалау жүйесін іске қосуға бел буды.
"Орошение – жердің тіршілігі," – деді ол өзіне-өзі. "Бетін сулау жеткіліксіз, тереңінен де су жетіп, ішін сулау керек. Әйтпесе, егін бой тартпайды."
Абай ағаның егістігіне су жеткізудің бірнеше жолы бар еді. Ол, жердің бетекейлігін ескеріп, орошение по склону – беткейлеп суармалау әдісін таңдады. Суды жерге жіберетін бұлақтан арнайы каналдар арқылы егістікке су жіберді.
Бір бөлігіне орошение дождеванием – жаңбырлата суармалау, екінші бөлігіне орошение напуском – құлата суару әдісін қолданды. Ол, егінге қажетті тыңайтқыштарды сумен бірге жеткізуге тырысты, яғни орошение с внесением удобрения жасады.
Кейбір шаруалар орошение затоплением – бастыра суармалауды ұнатады, бірақ Абай аға оның егінге зиянын тигізуі мүмкін деп ойлады. Оның мақсаты – жерді ылғалдырып, егінге қажетті суды жеткізу ғана еді.
Күн батқанға дейін Абай аға егістігін суарды. Судың құдіретімен жер жаңарып, егін бой түзеп, жасылданғанын көріп, ол риза болды. "Орошение – шаруаның досы," – деп күлімдеді ол. "Жерді суару – өмірді суару!"