партократия

Партократия

(от греч. κόμμα – партия и κράτος – власть) – бұл саяси жүйе, онда партиялар мемлекеттік билікке ие болады және оны өздерінің партиялық мүдделері үшін пайдаланады. Негізгі сипаттамалары:

• Партиялық үстемдік: Мемлекеттік органдарда, әкімшілікте және басқа да билік салаларында белгілі бір партияның өкілдері басым болады.
• Мүдделердің қақтығысы: Партиялық мүдделер мемлекеттік мүдделерден жоғары қойылады.
• Кәсібилік пен тәжірибе емес, адалдық: Қызметке тағайындау мен карьералық өсуде адамның кәсіби біліктілігі мен тәжірибесі емес, партияға адалдығы маңызды рөл атқарады.
• Жеке мүлік пен биліктің бірігуі: Партиялық элиталардың жеке мүдделері мемлекеттік ресурстар мен билік арқылы қорғалады.
• Тәуелсіз институттардың әлсіреуі: Партиялық билік тәуелсіз сот жүйесі, азаматтық қоғам және басқа да тежеу-бақылау институттарының әлсіреуіне алып келеді.

Қазақ тіліндегі эквиваленттер:

Қазақ тілінде "партократия" сөзіне толыққанды эквивалент жоқ. Бірақ, мағынасын жақындатқан сөздер мен тіркестерді қолдануға болады:

• Партиялық билік
• Партиялық үстемдік
• Партиялық элитаның билігі
• Партиялық тәуелділік

Қорытынды:

"Партократия" – бұл демократиялық принциптерден ауытқудың және мемлекеттік биліктің партиялық мүдделерге бағынуының белгісі. Бұл жүйе елдің саяси және экономикалық дамуына теріс әсер етеді, коррупцияны күшейтеді және азаматтардың билікке сенімін төмендетеді.

Абай ағаның ауылдағы жаңа өмірі

Абай ағамыз зейнеткерлікке шығып, ауылға қайтқан соң, бұрынғы қалалық өмірімен салыстырып, жаңа өмірге бейімделуге тырысып жатты. Бір күні көршісімен сөйлесіп отырып, ауылдағы билік пен шешімдер қабылдануын байқады.

"Неге бұл мәселенің шешімі осылай кешіктіріліп жатыр? Бұрын қаладағыдай тез шешілмейді екен," деді Абай аға.

Көршісі күлімдеп: "Абай аға, сіз қаладан келген адамсыз ғой. Бізде бәрі партия шешімімен жүзеге асырылады. Бұл – партократия, партия билігі. Барлық маңызды мәселелер партия комитетінде талқыланып, содан кейін ғана іске асырылады."

Абай аға бұл сөзді естіп, ойға батты. Партия билігі, яғни партократия – бұл жаңа ауылдық өмірдің ерекшелігі екенін түсінді. Ол бұрынғы қалалық тәртіппен салыстырғанда, мұндағы билік жүйесінің өзгеше екенін мойындады. Енді оған ауылдағы өмірге бейімделу үшін, осы партократияның қағидаларын түсіну қажет екенін ұқты.