пасквиль

Пасквиль

– орыс тілінен келген сөз. Оның мағынасы берілген анықтамада дұрыс көрсетілген:

• Жала: Біреудің ар-намысын, беделін жоққа шығару мақсатымен таратылатын жалған ақпарат, өсек.
• Жалалы шығарма: Жала мен өсек негізінде жазылған, біреуді қаралауға бағытталған әдеби туынды (немесе басқа да формадағы шығарма).
• Тәлкек (өсекшілдікке құрылған шығарма): Біреуді күлкіге салу, оның кемшіліктерін әспеттеу мақсатымен жасалған, өсек-құлыққа толы туынды.

Этимологиясы:

“Пасквиль” сөзі итальян тілінен (“pasquillare” – жамандау, мазақтау) келген. Ал “pasquillare” сөзінің өзі Римде өмір сүрген Пасквино атты адамның есімінен туындаған. Пасквино қабырғаға жазылған сатиралық өлеңдер арқылы билеушілерді сынаған.

Қолданылуы:

“Пасквиль” сөзі көбінесе саяси контексте, әдебиетте және журналистикада қолданылады. Біреудің беделін түзейтін мақсатта емес, оны жоққа шығаруға, жамандауға бағытталған материалдарды сипаттау үшін қолданылады.

Мысал:

• “Оппозициялық басылымдарда үкімет туралы көптеген пасквильдер жарияланды.”
• “Бұл роман – белгілі саяси қайраткерге қарсы жазылған пасквиль.”

Қазіргі кезде “пасквиль” сөзінің қолданылуы азайып бара жатыр, бірақ оның мағынасы әлі де түсінікті және орыс тіліндегі әдебиет пен публицистикада кездеседі.

Жалалы хат

Ескі, сарғайған қағазды қолға алғанда, профессордың жүрегі қысылды. Бұл – оның жастық шағындағы досы, талантты ақын Әлібидің өмірін зерттеу барысында тапқан құпия хат еді. Хатта Әлібидің өмірін қаралап, оның өнерін жоққа шығару мақсатында жазылған жала жазбалары бар екен. Бұл – нағыз пасквиль еді, яғни жалалы, өсекшілдікке құрылған шығарма.

Профессор бұл хаттың авторын анықтауға тырысты. Көп ойланып, зерттеу жұмыстарын қарап шыққан соң, бұл хатты Әлібидің өнерін қанағаттанбаған, оған өкпелі бір ақынның жазғанын анықтады. Ол ақын Әлібидің даңқына қызғанып, оның беделін түсіру үшін бұл жалаларды таратқан екен.

Профессор бұл пасквильді жария етуге шешім қабылдады. Ол Әлібидің атын ақтау үшін, оның өміріне таралған жалаларды әшкерелеу үшін бұл хаттың мазмұнын жариялады. Бұл оқиға Әлібидің өнерін қайта бағалауға, оның талантын тануға көмектесті.

Содан бері профессор бұл оқиғадан сабақ алды: жала мен өсек – адамның өмірін қиратуға жеткілікті қару екенін, сондықтан шындықты қорғау және әділдікті сақтау маңызды екенін түсінді.