опочивальня

Этимологиясы және тарихы:

“Опочивальня” сөзі орыс тілінде ежелгі, көне сөз болып табылады. Оның түбірі “почивать” етісінен шыққан, яғни “демалу”, “жайлану” мағынасын білдіреді. Сөзге “-льня” жұрнағы қосылып, “жайлану орыны”, “демалыс бөлмесі” деген мағынаны тудырады.

Мағынасы:

Мәтінде көрсілгендей, “опочивальня” – бұл көне орыс тіліндегі “ұйықтайтын бөлме” деген мағынаны білдіретін сөз. Бірақ, бұл кез келген ұйықтайтын бөлме емес. Ол әдетте:

• Дворецтерде (сарайларда): Патшалардың, ханшалардың ұйықтайтын бөлмесі.
• Боярских хоромах (бояр үйлерінде): Боярлар – орыс мемлекетіндегі жоғары ақсүйектердің ұйықтайтын бөлмесі.
• Бағалы үйлерде: Бай адамдардың, атқарушы биліктегілердің ұйықтайтын бөлмесі.

Демек, “опочивальня” сөзі тек ұйықтайтын орынды ғана емес, сонымен қатар оның иесінің жоғары әлеуметтік статусын, байлығын көрсетеді. Бұл бөлмелер әдетте әсем безендірілген, қымбат жиһазбен жабдықталған.

Қазіргі қолданысы:

Қазіргі орыс тілінде “опочивальня” сөзі көне, тарихи мағынада қолданылады. Күнделікті тілде оны қолданбайды, көбінесе тарихи романдарда, фильмдерде, зерттеулерде кездеседі.

Қорытынды:

“Опочивальня” – бұл орыс тіліндегі көне сөз, ол жоғары статусты адамдардың ұйықтайтын бөлмесін білдіреді. Ол бөлме иесінің байлығын, әлеуметтік статусын көрсетеді және әдетте әсем безендірілген.

Көктемгі күн

Көктемгі күн батып, сарайдың әйнектері алтын түспен боялды. Князь Дмитрийдің жасы келген қызметшісі, Марфа, ақырын ғана есікті ашты. Ол князьдің опочивальнясына кірді – бұл бөлме әдеттегі ұйықтайтын орын емес еді. Бұл сарайдың ең сәнді бөлмесі, қабырғалары бағалы тастармен әсемделген, жиһаздары шеберлердің қолынан шыққан. Князь кереуетте жатқан еді, бірақ оның көзі ұйықтамаған. Ол ойға дайын емес сияқты, сыртқа қарап, ескі заманның естеліктерімен күресіп жатқандай көрінді.

– Марфа, келдің ба? – деді князь, даусы сырлы болды.

– Иә, мырза. Сізге шай әкелдім.

Марфа шайды кестелі кесеге құйып, князьға ұсынды. Князь шайды ішіп, ақырын деді:

– Бұл опочивальня мен үшін көп нәрсені білдіреді. Мұнда мен тынығып, күш жинаймын. Мұнда мен өмірімнің мағынасын іздеймін.

Марфа князьға қарады. Оның жүзінде шаршаңқылық пен қайғының іздері анық көрінді. Ол князьдың жанында болғандықтан, оның ауыр жүрегін сезінді.

– Сіз тынығып, күш жинайсыз, мырза. Мен сізге көмектесуге дайынмын.

Князь Марфаға жылы қарады. Оның сөзі князьдың жүрегіне демек болды.

– Рақмет, Марфа. Сенің мейірің мен қамқорлығың үшін рақмет.

Күн батқаннан кейін, Марфа князьдың опочивальнясынан шықты. Ол князьтың тынығып, күш жинайтынына сенді. Бұл бөлме князь үшін ғана емес, сонымен қатар Марфа үшін де маңызды еді. Ол князьдың жанында болуға және оның ауыр жүрегін жеңілдетуге дайын еді.