опадание

Этимологиясы:

“Опадание” сөзі орыс тіліне славян тілдерінен келген. Оның түбірі “пад-” (түсу, құлау) және “о-” префиксімен байланысты. Бұл префикс толықтық, аяқталу немесе нәтижесін білдіреді. Демек, “опадание” – түсу процесінің аяқталуы, нәтижесі.

Семантикалық дамуы:

Сөздің мағынасы бастапқыда физикалық түсу, құлау сияқты нақты процестерді білдірген. Бірақ уақыт өте келе, метафоралық мағыналар да пайда болды. Соның нәтижесінде, “опадание” сөзі арықтау, жүдеу сияқты биологиялық процестерді де білдіретін болды.

Берілген мәтін бойынша мағыналары:

Мәтінде берілгендей, “опадание” сөзі екі негізгі мағынаны білдіреді:

1. Құйылу; түсу: Бұл сөздің бастапқы және нақты мағынасы. Мысалы, жапырақтардың түсуі (“листопад”), қардың құлауы (“снегопад”) сияқты жағдайларды білдіруге қолданылады.
2. Арықтау; жүдеу: Бұл сөздің метафоралық мағынасы. Адам немесе жануардың денсаулығының нашарлауы, салмағының төмендеуі, әлсіреуі сияқты жағдайларды білдіруге қолданылады. Мысалы, “опадание сил” (күштердің азаюы) деген тіркес жиі қолданылады.

Қорытынды:

“Опадание” сөзі – көп мағыналы сөз. Оның мағынасы контекстке байланысты өзгереді. Физикалық түсуден бастап, биологиялық процестерге дейін, кең ауқымды мағыналарды білдіруге қабілетті. Лингвистикалық тұрғыдан алғанда, бұл сөз семантикалық кеңеюдің (semantic extension) мысалы болып табылады.

Күз болды.

Бау-бақшадағы жапырақтар сарғайып, қызылданды. Әсем гүлдердің гүлшоры да көріне бастады. Ауада қыстың иісі сезіліп тұрды. Ескі үйдің алдындағы алма ағашы да өзгеріп жатты. Жылдар бойы жеміс берген бұл ағаш енді опадание кезеңін басынан өткеріп жатқандай көрінді. Жапырақтары біртіндеп түсіп, жерге жата бастады. Бұл – табиғаттың заңдылығы еді.

Сол кезде үйдің иесі, қарт әжесі, терезеден сықырлап қарады. Оның жүзінде күмбірліген ойлар ойнап тұрды. Ол ағаштың жапырақтарының түсуін өзінің өміріне ұқсатып қарады. Өмір де солай, жастық шақтан бастап, қартайғанға дейін, біртіндеп опадание – арықтау, күшінен айырылу кезеңінен өтеді. Бірақ бұл – соңы емес, жаңа бастама. Көктемде жаңа жапырақтар жарып шығатынындай, өмір де жаңа үміттермен қайта жанданады.

Әжесі күлімдеп, ағашқа қарады. Ол табиғаттың шексіз күшіне сенді. Өмірдің өзі де бір опадание екенін түсінді.