опираться

Перевод

несов.
1) иек арту; иек сүйеу; иек тіреу; сүйену; таяну; тірелу
опираться на костыль → балдаққа сүйену
2) перен.
опираться на достоверные данные → анықталған мәліметтерге сүйену
опираться на закон → заңға сүйену
опираться на поддержку товарищей → жолдастарының көмегіне арқа сүйеу
опираться на факты → фактілерге сүйену; жайттарға сүйену

AI Описание

«Опираться» сөзінің этимологиясы мен негізгі мағынасы:

Орыс тіліндегі «опираться» сөзі «опора» сөзінен туындаған. «Опора» – тіреу, сүйеу, ден қою деген мағыналарды білдіреді. Сөзіндік мағынасында «опираться» – ден қойып тұру, тіреу табу, сүйену, таяну, иек арту сияқты физикалық әрекеттерді білдіреді.

Мәтінде берілген мағыналардың талдауы:

Мәтінде «опираться» сөзінің екі түрлі мағынасы берілген:

  1. Тікелей мағынасы (1-мысал): Бұл мағынада сөз физикалық сүйенуді, ден қоюды білдіреді. Мысалдарда көрсетілгендей, балдаққа, таяққа сүйену, иек тіреу – бұл дене мүшелерінің тіреу табуымен байланысты.
  2. Ауыспалы мағынасы (2-мысал): Бұл мағынада «опираться» сөзі абстрактілі ұғымдармен байланысты қолданылады. Анықталған мәліметтерге, заңға, жолдастардың көмегіне, фактілерге сүйену – бұл сенімділікке, нығайтуға, қолдау табуға ұмтылысты білдіреді. Бұл жерде «сүйену» физикалық емес, идеялық, моральдық немесе заңдық мағынада қолданылады.

Айта кететін нәрселер:

  • «Опираться» сөзі көбінесе бір нәрсенің немесе біреудің қолдауын табу, сенімділікке ие болу мағынасында қолданылады.
  • Ауыспалы мағынасында сөздің эмоционалдық бояуы күшейеді, себебі ол адамның қажеттіліктерін, үміттерін және сенімдерін көрсетеді.
  • Қазақ тілінде «опираться» сөзіне сәйкес келетін бірнеше сөз бар, олар контекстке байланысты қолданылады: сүйену, таяну, иек арту, арқа сүйеу, ден қою.

Қорытынды:

«Опираться» сөзі – мағынасы кең және контекстке байланысты өзгеретін полисемантиялық сөз. Оның негізгі мағынасы – тіреу табу, сүйену, ал ауыспалы мағыналары абстрактілі ұғымдармен байланысты қолданылады және сенімділік, қолдау табу мағыналарын білдіреді.

AI Пример

Көктемгі күн шуақты болды.

Әжеміздің денсаулығы нашарлап, қарттығына қарамастан, бау-бақшаға көңіл қоюдан жалықпады. Бірақ енді ол бұрынғыдай шапшаң қимылдай алмайтын. «Балдақсыз мен тіпті бір қадам да баса алмаймын», – деді ол күлімдеп, балдағына сүйеніп тұрып. Ол балдаққа таянып, гүлзарға қарай баяу-баяу жылжыды.

Кейде, қиын жағдайда, ол өмірлік тәжірибесіне сүйенетін. «Жастардың кеңесі де жақсы, бірақ өзіңнің өміріңнен өткен оқиғаларға арқа сүйеу керек», – дейтін ол. Ол әрқашан фактілерге сүйенуді ұнатты. Ешқандай болжамға сенбей, барлық нәрсені өз көзімен көріп, тексергенді жөн көретін. «Шындықтың не екенін білу үшін, сенімді деректерге сүйену қажет», – деп үйрететін ол бізге.

Әжеміздің мықтылығы мен өмірге деген құштарлығы бізге үлгі болды. Ол қиындықтарға қарамастан, өміріне тіреліп, әр күнді қуанышпен қарсы алды.