ортодоксальность

Этимологиясы:

“Ортодоксальность” сөзі орыс тіліне грек тілінен келген. Грекше “ὀρθοδοξία” (orthodoxía) сөзі “дұрыс ойлау”, “дұрыс сенім” деген мағына береді. Бұл сөз “ὀρθός” (orthós) – “дұрыс” және “δόξα” (dóxa) – “ой”, “сенім” деген сөздерден құралған.

Қазіргі қолданысы:

Қазіргі орыс тілінде “ортодоксальность” сөзі бірнеше мағынада қолданылады:

1. Діни мағынасы: Православие дінінде “ортодоксальность” – бұл діннің негізгі қағидаларына, догматтарына, дәстүрлеріне қатаң бағынушылықты білдіреді. Бұл жағдайда, “ортодоксалдық” – православиелік сенімнің дұрыстығын, өзгермейтіндігін көрсетеді.
2. Көшпелі мағынасы: “Ортодоксальность” сөзі діни контекстен тыс, кез келген идеология, саяси көзқарас, әлеуметтік нормаларға қатаң бағынушылықты білдіру үшін де қолданылуы мүмкін. Мысалы, “ортодоксалды марксизм” деген тіркес марксизмнің негізгі қағидаларынан еш өзгеспейтін, қатаң сақталатын түрін білдіреді.
3. Ескіше мағынасы: Кейде “ортодоксальность” сөзі консервативтік, көнешіл көзқарастарды, жаңалықтарға қарсы тұруды білдіру үшін де қолданылады.

Мәдени контексті:

Орыс мәдениетінде “ортодоксальность” сөзі православие дінімен тығыз байланысты. Православие – Ресей тарихында және мәдениетінде маңызды рөл атқарған. Сондықтан, “ортодоксальность” сөзі орыс адамдары үшін терең мәдени және рухани мағынаға ие.

Қорытынды:

“Ортодоксальность” сөзінің мағынасы контекстке байланысты өзгеруі мүмкін. Бірақ, негізгі мағынасы – бұл дұрыс деп саналатын нәрсеге, қағидаларға, сенімдерге қатаң бағынушылық. Бұл сөзді түсіндіргенде, оның этимологиясын, қазіргі қолданысын және мәдени контекстін ескеру қажет.

Ауылдың ескі шіркеуі

Ауылдың ескі шіркеуі таудың етегінде тұрды, жылдардың тозығына төтеп беріп, тыныштық пен ортодоксалдықтың бесігі болды. Әрбір тас, әрбір икона, әрбір дұға осы жердің қадірлі тарихының куәсі болды. Елді мекендегі әр адам осы шіркеудің қасиеттілігіне сенді. Олардың өміріндегі барлық маңызды оқиғалар осы қабырғалардың ішінде болды - неке, шоқындыру, жаназа. Бұл олардың ұрпақтан-ұрпаққа жеткізген сенімдерінің ортасы болды.

Жас дін қызметкері, әке Иоанн, қазіргі заманның шақыруларына қарамастан, ортодоксалдықты сақтауға міндеттенді. Ол қасиетті дәстүрлерді сақтады, қасиетті кітаптарды оқыды және жұртшылыққа рухани кеңес берді. Оның мақсаты - сенімді сақтау және оны жаңа буынға жеткізу болды. Бірақ ауылдың жастары өздерінің дәстүрлерінен алшақтады. Олар қаланың тартымдылығына, жаңа идеяларға қызығушылық танытты.

Әке Иоанн олардың адасуын көрді және оларды қайтаруға тырысты. Ол олармен әңгімелесті, оларға сенімнің мәнін түсіндірді және олардың тамырларын еске салды. Бірте-бірте, жастардың арасында өздерінің мәдениетіне, тарихына және ортодоксалдығына деген қызығушылық оянды. Олар шіркеуге қайта оралып, қасиетті рәсімдерге қатысты. Әке Иоаннның еңбегі бекер кетпеді.

Осылайша, ескі шіркеу ауылдың рухани орталығы болып қала берді, ортодоксалдықтың шамшырағын сақтап, оны болашақ ұрпақтарға жеткізді.